عصر کرد - سنندج- کردستان با برخورداری از پیشینهای دیرینه در هنر قالیبافی و ثبت جهانی دو برند «فرش سنندج» و «فرش بیجار»، همچنان یکی از قطبهای اصلی تولید فرش دستباف کشور به شمار میرود.
خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: فرش دستباف در کردستان تنها یک محصول اقتصادی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و میراث هنری این منطقه محسوب میشود؛ هنری که نسل به نسل منتقل شده و امروز نام سنندج و بیجار را در میان شناختهشدهترین سبکهای فرش ایرانی در جهان قرار داده است.
وجود اقلیم مناسب، تنوع گیاهان رنگزا، دامداری گسترده و مهارت بالای بافندگان کردستانی، مجموعهای از ظرفیتها را فراهم کرده که این استان را به یکی از مراکز مهم تولید فرش دستباف در ایران تبدیل کرده است.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان صبح چهارشنبه با اعلام این خبر به رسانه های کردستان با اشاره به جایگاه ویژه این استان در صنعت فرش دستباف، اظهار کرد: کردستان به دلیل برخورداری از دو برند جهانی فرش دستباف سنندج و بیجار، یکی از قطبهای مهم تولید این هنر-صنعت در کشور شناخته میشود.
طه سمیعی افزود: ظرفیتهای طبیعی موجود در استان، بهویژه وجود گسترده گیاهان رنگزا، زمینه مناسبی برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنعت فرش فراهم کرده و موجب شده کردستان در بخش رنگرزی سنتی و استفاده از مواد طبیعی جایگاه ویژهای داشته باشد.
وی بیان کرد: این ظرفیتها باعث شده بسیاری از نیازهای مرتبط با تولید فرش در داخل استان تأمین شود و وابستگی تولیدکنندگان به منابع خارج از استان یا واردات کاهش یابد.
پشم مرغوب کردی؛ سرمایه طبیعی صنعت فرش
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان با اشاره به یکی دیگر از مزیتهای استان در حوزه تولید فرش، گفت: پشم گوسفند کردی از مرغوبترین انواع پشم در کشور محسوب میشود و سالانه حدود یک هزار و ۲۰۰ تن از این محصول در استان تولید و در صنعت فرش دستباف مورد استفاده قرار میگیرد.
به گفته وی، کیفیت مواد اولیه در کنار تجربه و مهارت بافندگان، از مهمترین عوامل ماندگاری و شهرت فرشهای تولیدشده در کردستان است.
ثبت جهانی فرش سنندج و بیجار؛ اعتبار بینالمللی یک هنر اصیل
سمیعی با اشاره به جایگاه جهانی فرشهای کردستان، اظهار کرد: این استان دارای دو منطقه بافت شاخص در سطح ملی است که فرش تکپود سنه (سنندج) و فرش آهنین بیجار با ویژگیهای منحصر بهفرد خود، در سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) ثبت شدهاند.
وی ادامه داد: حضور این فرشها در موزههای معتبر جهان نشاندهنده اصالت، کیفیت و ارزش هنری این آثار است و بیانگر جایگاه ویژه هنر قالیبافی کردستان در میان هنرهای سنتی ایران و جهان به شمار میرود.
فرش سنندج به واسطه ظرافت، نقوش متنوع و شیوه خاص بافت شناخته میشود. طرحهایی همچون گل وکیلی، بته توپی یا هشتپر، گل میرزا علی، ماهی درهم، کلاه فرنگ، جقه و قندیل از جمله نقوش شاخص این سبک به شمار میروند.
در مقابل، فرش بیجار به دلیل استحکام و تراکم بالای بافت، به «فرش آهنین» شهرت یافته و طرحهایی مانند گل سرخ، اسلیمی دهاناژدری و سمن برخانم از جمله نقوش شناختهشده آن در بازارهای داخلی و خارجی است.
۵۰ هزار بافنده؛ پشتوانه انسانی فرش کردستان
کردستان علاوه بر پیشینه فرهنگی و ظرفیتهای طبیعی، از نیروی انسانی گستردهای در حوزه فرش دستباف برخوردار است.
سمیعی با بیان اینکه حدود ۵۰ هزار بافنده در استان شناسایی شدهاند، گفت: سالانه حدود ۱۶۰ هزار مترمربع فرش دستباف در کردستان تولید میشود که بخشی از آن ظرفیت حضور در بازارهای خارج از کشور را دارد.
وی افزود: در حال حاضر ۶۶ پروانه بهرهبرداری در حوزه تولید فرش در استان فعال است و بخش قابل توجهی از فعالیتهای این حوزه توسط کارگاههای کوچک و خانوادگی انجام میشود.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان ادامه داد: از مجموع بافندگان استان، ۹ هزار و ۷۸۹ نفر تحت پوشش بیمه قالیبافان قرار دارند که این موضوع نقش مهمی در حمایت از فعالان این حوزه دارد.
زنجیره تولید فرش؛ از طراحی تا فروش
فعالیتهای مرتبط با فرش دستباف در کردستان تنها به مرحله بافت محدود نمیشود و مجموعهای از مشاغل وابسته را در بر میگیرد.
بر اساس اعلام اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان، در بخش صنفی این حوزه ۱۱۷ واحد تولید فرش و قالی دستباف، ۱۰۴ واحد فروش، ۴۵ واحد خردهفروشی نخ و مواد اولیه، ۱۲ واحد تعمیر و رفوی فرش و پنج واحد طراحی و نقشهکشی قالی در استان فعالیت دارند.
این زنجیره گسترده نشان میدهد فرش دستباف در کردستان علاوه بر ارزش فرهنگی، نقش مهمی در اشتغالزایی و اقتصاد خانوارهای فعال در این بخش دارد.
حمایت از فعالان فرش؛ گامی برای تداوم یک میراث
به مناسبت روز ملی فرش، بازدیدهایی از چند واحد فعال این حوزه در کردستان انجام شد تا ظرفیتها و مشکلات فعالان این صنعت از نزدیک بررسی شود.
در این بازدیدها، کارگاه رنگرزی محمد ایلانپور، کارگاه رفوگری فرش دستباف حیدر رحیمی، کارگاه تولیدی فرش بهاره احمدی با سابقه هفت سال فعالیت و برخورداری از ۲۵ بافنده و همچنین کارگاه بیتا محمدی با ۱۲ بافنده مورد بازدید قرار گرفت.
فرش کردستان امروز در کنار حفظ اصالت تاریخی خود، نیازمند توسعه بازار، حمایت از تولیدکنندگان، تقویت آموزشهای تخصصی و معرفی گستردهتر در بازارهای جهانی است؛ چراکه برندهای سنندج و بیجار نه فقط محصول یک منطقه، بلکه بخشی از شناسنامه هنر ایرانی در جهان هستند.