عصر کرد - مهر / موکب فرهنگ و هنر کردستان در مرز باشماق، با بازسازی نمادین کلاس درس میناب، روایتگر رنج کودکانی شده است که جنگ، مدرسه و رؤیاهایشان را از آنان گرفته است.
مرز باشماق در روزهایی که میزبان تردد زائران اربعین است، تنها محلی برای عبور عاشقان حسینی نیست؛ در کنار شور و حال معنوی زائران، روایتهایی از جنس فرهنگ و هنر نیز در این مسیر شکل گرفته است؛ روایتهایی که تلاش دارند مفاهیم انسانی و اجتماعی را با زبان تصویر و نماد به مخاطبان منتقل کنند.
در میان موکبهای برپا شده در مسیر تردد زائران، موکب فرهنگ و هنر ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کردستان، فضایی متفاوت را پیش روی مخاطبان قرار داده است؛ فضایی که زائران را برای لحظاتی از هیاهوی مسیر جدا میکند و آنان را با تصویری تلخ از سرنوشت کودکانی مواجه میسازد که جنگ، ویرانی و ناامنی را به جای مدرسه و بازی تجربه کردهاند.
در این موکب، یک کلاس درس بازسازی شده است؛ اما نه کلاسی با نیمکتهای مرتب و صدای خنده دانشآموزان، بلکه تصویری نمادین از مدرسهای که آثار ویرانی بر پیکره آن باقی مانده و سکوت جایگزین هیاهوی کودکان شده است.
این کلاس درس نمادین، تصویری از یک کلاس ویرانشده در میناب را پیش چشم زائران قرار میدهد؛ فضایی که در آن، نشانههای تخریب و آسیب، جایگزین شور و نشاط دانشآموزان شده و دو تختهسیاه خاموش، بیش از هر کلامی روایتگر سرگذشت کودکانی هستند که جنگ و بحران، فرصت تحصیل و زندگی عادی را از آنان گرفته است.
روایت یک کلاس خاموش از کودکان جنگ
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان، درباره رویکرد این موکب و اجرای این برنامه فرهنگی و هنری در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: تلاش ما این بوده است که در کنار برنامههای فرهنگی و هنری اربعین، روایتهایی را نیز به مخاطبان ارائه کنیم که حامل پیامهای انسانی و ارزشهای فرهنگی باشند.
علی اصغر دریایی افزود: بازسازی نمادین کلاس درس ویرانشده، تلاشی برای به تصویر کشیدن بخشی از رنج کودکان در شرایط جنگ و ناامنی است؛ کودکانی که در این بحرانها کمترین نقش را دارند اما بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
دریایی ادامه داد: زبان هنر میتواند مفاهیمی را که گاهی بیان آنها با کلمات دشوار است، به شکلی تأثیرگذار به مخاطب منتقل کند و ما تلاش کردهایم از ظرفیت هنر برای بیان این واقعیت تلخ استفاده کنیم که کودکان باید در محیطی امن درس بخوانند و آینده خود را بسازند.
وی بیان کرد: کلاس درس برای بسیاری از کودکان، نخستین تصویر از آینده است؛ جایی که در آن خواندن و نوشتن را میآموزند، دوست پیدا میکنند و رؤیاهای خود را برای سالهای آینده میسازند اما برای کودکانی که در مناطق جنگزده زندگی میکنند، مدرسه گاهی نخستین قربانی ویرانیهاست.
وی تصریح کرد: بازسازی نمادین این کلاس درس در مرز باشماق، تلاش دارد همین تضاد را به تصویر بکشد؛ تضاد میان دنیای کودکی و واقعیت تلخ جنگ.
دریایی اضافه کرد: در این چیدمان هنری، تختههای سیاه خاموش و المانهای مرتبط با ویرانی و جنگ، جای خالی دانشآموزانی را تداعی میکنند که میتوانستند پشت همین نیمکتها بنشینند و آینده خود را بسازند، اما خشونت و ناامنی مسیر زندگی آنان را تغییر داده است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان گفت: این اثر هنری اگرچه در ظاهر یک بازسازی از یک کلاس درس است، اما در لایههای عمیقتر خود، روایتی از کودکیهای ازدسترفته و آرزوهایی است که زیر آوار جنگ مدفون شدهاند.
وقتی هنر، روایتگر رنج کودکان میشود
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان در ادامه با اشاره به نقش هنر در انتقال پیامهای انسانی گفت: هنرمندان میتوانند با خلق آثار و استفاده از ظرفیتهای مختلف هنری، موضوعات مهم اجتماعی را به شکلی متفاوت برای مردم روایت کنند.
وی عنوان کرد: این کلاس ویرانشده میتواند نمادی از شرایط کودکانی باشد که جنگ، مدرسه، امنیت و آرامش را از آنها گرفته است و هدف ما این است که زائران با دیدن این اثر، لحظهای درباره سرنوشت این کودکان و اهمیت صلح و امنیت تأمل کنند.
دریایی با بیان اینکه فرهنگ و هنر ظرفیت بزرگی برای ایجاد ارتباط میان مخاطبان و مفاهیم انسانی دارد، گفت: تلاش کردهایم در فضای اربعین، در کنار برنامههای معنوی و فرهنگی، به موضوعاتی بپردازیم که با مفاهیمی همچون ایثار، آزادگی، دفاع از مظلوم و حمایت از انسانهای بیگناه پیوند دارد.
وی افزود: کودکان قربانیان خاموش جنگ هستند و جامعه جهانی باید نسبت به سرنوشت آنان حساس باشد؛ چراکه هیچ کودکی نباید تاوان جنگ و درگیری را بپردازد.
روایتی برای شنیدن صدای خاموش کودکان
وی با بیان اینکه عوامل برپایی این موکب تلاش کردهاند با استفاده از زبان هنر، مخاطب را با بخشی از پیامدهای انسانی جنگ مواجه کنند، افزود: پیامدهایی که شاید در میان اخبار و تصاویر روزمره کمتر دیده شوند، اما زندگی میلیونها کودک را تحت تأثیر قرار دادهاند.
دریایی عنوان کرد: کودکان در بسیاری از منازعات، بیآنکه نقشی در آغاز یا ادامه درگیریها داشته باشند، از نخستین گروههایی هستند که آسیب میبینند. از دست دادن خانه، مدرسه، خانواده و امنیت، بخشی از واقعیت زندگی کودکانی است که در مناطق بحرانی رشد میکنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان با بیان اینکه بازسازی کلاس درس ویرانشده میناب در موکب فرهنگ و هنر مرز باشماق، تلاشی برای بازتاب همین واقعیت است، گفت: این کلاس روایتی است که میخواهد مخاطب را لحظهای متوقف کند تا به جای عبور شتابزده از کنار یک اثر هنری، به مفهوم پشت آن بیندیشد.
اربعین؛ فرصتی برای روایت فرهنگ و انساندوستی
وی گفت: موکب فرهنگ و هنر ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان نیز تلاش کرده است از ظرفیت این اجتماع بزرگ برای بیان پیامهای انسانی بهره بگیرد؛ پیامهایی که در امتداد مفاهیمی همچون ایثار، فداکاری، آزادگی و حمایت از مظلومان قرار دارند.
دریایی با اشاره به همین رویکرد گفت: مرز باشماق و فضای اربعین ظرفیت مناسبی برای ارائه برنامههای فرهنگی و هنری است و تلاش ما این است که در این فرصت، پیامهای ارزشمند فرهنگی و انسانی را با استفاده از زبان هنر به زائران منتقل کنیم.
وی اضافه کرد: آنچه در این موکب به نمایش گذاشته شده، تنها یک اثر هنری نیست، بلکه تلاشی برای روایت زندگی کودکانی است که در شرایط جنگی، از ابتداییترین حقوق خود یعنی امنیت، آرامش و تحصیل محروم میشوند.
هنر؛ زبان مشترک برای بیان رنج انسان
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان اذعان کرد: هنر همواره یکی از ابزارهای مؤثر برای روایت اتفاقاتی بوده است که گاهی زبان قادر به بیان کامل آنها نیست یک تصویر، یک چیدمان یا حتی یک فضای بازسازیشده میتواند مخاطب را با مفهومی روبهرو کند که توضیح آن در قالب دهها جمله دشوار است.
وی ادامه داد: کلاس درس بازسازیشده در موکب فرهنگ و هنر مرز باشماق نیز از همین ظرفیت بهره میگیرد؛ فضایی که بدون نیاز به توضیح طولانی، تصویری از تأثیر جنگ بر زندگی کودکان ارائه میکند.
دریایی خاطر نشان کرد: این اثر تلاش دارد نشان دهد که در هر جنگ و منازعه، آنچه از دست میرود تنها ساختمانها و زیرساختها نیست؛ بلکه بخشی از آینده یک نسل نیز در معرض آسیب قرار میگیرد و کودکی که مدرسهاش ویران میشود تنها یک ساختمان آموزشی را از دست نمیدهد؛ بلکه فرصت یادگیری، ارتباط با همسالان و ساختن آیندهای امن را نیز از دست بدهد.
وی در پایان گفت: بازسازی نمادین کلاس درس میناب را میتوان روایتی درباره آینده دانست آینده کودکانی که بیش از هر چیز به امنیت، آرامش و امکان ادامه زندگی عادی نیاز دارند.
از میناب تا باشماق؛ یک روایت، یک پیام
انتخاب یک کلاس درس ویرانشده در میناب برای بازسازی نمادین در مرز باشماق، این امکان را فراهم کرده است که یک رویداد محلی در قالب روایتی فراگیرتر دیده شود؛ روایتی که مخاطب را از یک جغرافیا به جغرافیایی دیگر میبرد و درباره رنج مشترک انسانها سخن میگوید.
در این میان، حضور این اثر در مسیر زائران اربعین، فرصتی برای بازخوانی مفاهیمی است که در فرهنگ عاشورا نیز جایگاهی ویژه دارند؛ مفاهیمی همچون دفاع از مظلوم، ایستادگی در برابر ظلم و توجه به کرامت انسان.
زائر اربعین که از کنار این کلاس ویرانشده عبور میکند، با تصویری مواجه میشود که میتواند برای لحظاتی ذهن او را درگیر کند؛ تصویری از کودکی که شاید امروز به جای نشستن پشت نیمکت مدرسه، در میان ویرانهها به دنبال خانه و خانواده خود میگردد.
همین پیوند میان هنر، فرهنگ و مفاهیم انسانی، هدف اصلی این چیدمان را شکل میدهد؛ انتقال پیامی که میگوید هیچ کودکی نباید قربانی جنگ باشد و هیچ مدرسهای نباید به نمادی از ویرانی تبدیل شود.
روایتی خاموش که باید شنیده شود
در هیاهوی مرز باشماق و رفتوآمد زائران، کلاس درس ویرانشده شاید بیصدا باشد، اما پیام آن روشن است. دو تختهسیاه خاموش و نشانههای ویرانی، روایتی از کودکانی را بازگو میکنند که صدایشان کمتر شنیده میشود.
این اثر هنری تلاش دارد صدای همین کودکان باشد؛ کودکانی که آرزویشان شاید سادهتر از آن باشد که در میان اخبار جنگ شنیده شود؛ داشتن یک خانه امن، رفتن به مدرسه، بازی کردن و ساختن آیندهای بدون ترس.
موکب فرهنگ و هنر ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان با برپایی این فضای نمادین در مسیر زائران اربعین، تلاش کرده است میان پیامهای عاشورایی و دغدغههای انسانی پیوندی برقرار کند؛ پیوندی که از مسیر هنر عبور میکند و به مفهوم صلح، امنیت و حمایت از مظلومان میرسد.