عصر کرد - ایسنا / بررسی سن زیستی اندامهای پیوندی نشان میدهد که شاید بتوان با استفاده از اندامهای اهداکنندگان مسنتر، تعداد اعضای قابل پیوند را افزایش داد.
پس از پیوند، چه اتفاقی برای اندامها میافتد؟ بر اساس یک مطالعه جدید، قلبهای اهدا شده از افراد جوان در بدن گیرندگان مسنتر با سرعت بیشتری پیر میشوند و قلبهای افراد مسن در بدن افراد جوان، جوانتر میشوند.
به نقل از نیچر، این یافتهها که در سرور پیشانتشار bioRxiv منتشر شده و هنوز مورد داوری علمی قرار نگرفتهاند، نشان میدهند که شاید بتوان در آینده برای تامین اندامهای مورد نیاز، از اهداکنندگان مسنتر نیز استفاده کرد.
پیوند قلب در سراسر جهان با افزایش روبهرو است و این عمل برای افراد مسنتر نیز بیش از گذشته انجام میشود؛ بخشی از این روند به افزایش طول عمر انسانها مربوط است. برای مثال، در ایالات متحده در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۴۶۳۶ پیوند قلب انجام شد که ۸۱.۵ درصد بیشتر از سال ۲۰۱۳ بود. با این حال، هر سال صدها نفر در سراسر جهان در حالی که در انتظار دریافت اندام جدید هستند، جان خود را از دست میدهند.
همین موضوع تلاشها برای پیوند اندامهای پرورش یافته در بدن خوکها به انسان را افزایش داده و در بسیاری از کشورها نیز دستورالعملها برای افزایش تعداد قلبهای انسانی قابل پیوند تغییر کردهاند. بهطور کلی، اهداکنندگان زیر ۴۵ سال گزینههای مطلوبتری محسوب میشوند، هرچند قلب افراد مسنتر نیز در صورتی که نشانهای از بیماری قابلتوجه عروق کرونر نداشته باشند، میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
اکنون جسی پوگانیک، پژوهشگر حوزه سالمندی در دانشگاه هاروارد در بوستون، ماساچوست و همکارانش بررسی کردهاند که سن زیستی قلب اهداشده پس از پیوند، هم در موشها و هم در انسانها، چگونه تغییر میکند.
قلب جوان
پژوهشگران قلبهای موشهای جوان سهماهه، میانسال یک ساله و مسن یکونیم تا حدود یکسال و هشتماهه را به موشهایی در هر سه گروه سنی پیوند زدند؛ بهگونهای که حیوانات هم قلب اصلی خود و هم قلب پیوندی را داشتند.
چهار تا ۶ ماه پس از عمل، موشها کشته شدند و پژوهشگران از بافت قلب آنها نمونهبرداری کردند تا میزان متیلاسیون دیانای را اندازهگیری کنند.
متیلاسیون دیانای به اضافه یا حذف شدن برچسبهای شیمیایی موسوم به گروههای متیل در دیانای گفته میشود. پژوهشگران این تغییرات را در حدود ۳۲۰ هزار ناحیه ژنتیکی بررسی کردند و به دنبال تغییراتی بودند که با آسیب سلولی مرتبط با افزایش سن ارتباط دارند.
سپس میزان متیلاسیون مرتبط با افزایش سن در قلبهای پیوندی با میزان آن در قلبهای اصلی حیوانات مقایسه شد.
نتایج نشان داد که سن زیستی قلبهای اهداشده پس از پیوند به سن گیرنده نزدیکتر میشود؛ به این معنا که قلبهای جوانی که به حیوانات مسن پیوند زده شده بودند، روند پیری سریعتری پیدا کردند، در حالی که قلبهای پیر در بدن گیرندگان جوان، نشانههایی از جوانتر شدن نشان دادند.
این یافته با پژوهشهای قبلی نیز همخوانی دارد. در مطالعاتی که به روش پارابیوز انجام شده بود، دو موجود زنده از طریق جراحی به یکدیگر متصل شده بودند تا سیستم گردش خون مشترکی داشته باشند.
در این مطالعات مشخص شد که خون موشهای جوان میتواند طول عمر موشهای مسن متصل شده به آنها را افزایش دهد و همچنین حافظه و توانایی یادگیری آنها را بهبود ببخشد. از سوی دیگر، خون موشهای مسن میتواند سن زیستی موشهای جوان را افزایش دهد.
قوانین بدن میزبان
در مرحله بعد، پوگانیک و همکارانش سراغ پروندههای تاریخی پیوند قلب در بیمارستان بریگام و زنان در بوستون رفتند و مواردی را بررسی کردند که نمونههای بافتی گرفته شده پس از پیوند در دسترس بود و امکان انجام آزمایشهای متیلاسیون دیانای روی آنها وجود داشت.
آنها ۱۱ مورد پیوند قلب را بررسی کردند که در آنها اختلاف سنی قابلتوجهی میان اهداکننده و گیرنده وجود داشت. در مواردی که قلبهای اهداکنندگان مسنتر به افراد جوانتر پیوند زده شده بود، اختلاف سنی بین هشت تا ۲۴ سال بود و در مواردی که قلبهای اهداکنندگان جوانتر به افراد مسنتر پیوند زده شده بود، این اختلاف به ۳۸ تا ۵۰ سال میرسید.
پوگانیک میگوید: نکته شگفتانگیز این بود که دقیقا همان اثراتی را پیدا کردیم که در موشها مشاهده کرده بودیم.
قلبهای پیوندی، خود را با سن زیستی میزبان جدیدشان تطبیق داده بودند.
پژوهشگران همچنین سوابق پزشکی الکترونیکی صدها گیرنده پیوند قلب را یک سال پس از عمل بررسی کردند تا ببینند عملکرد قلبها تا چه اندازه با سن زیستی آنها ارتباط دارد.
آنها دریافتند که شاخصهایی مانند ضربان قلب، ضخامت دیواره پشتی قلب و توانایی انجام فعالیتهای ورزشی بیشتر با سن گیرنده ارتباط داشتند تا سن اهداکننده.
پوگانیک میگوید: برخی، اما نه همه، شاخصهای عملکردی با این پیشبینی مطابقت داشتند که قلبهای مسنتر در افراد جوانتر، از نظر زیستی مانند قلبهای جوانتر عمل میکنند و برعکس. او اضافه میکند: برخی چیزها احتمالا به سادگی قابل برگشت نیستند.
پژوهشگران همچنین هیچ تغییری در عملکرد سایر اندامهای بدن در نتیجه پیوند قلب مشاهده نکردند.
بارتلی گریفیت، جراح دانشگاه پزشکی مریلند در بالتیمور که در سال ۲۰۲۲ نخستین پیوند قلب خوک اصلاح شده ژنتیکی به انسان را انجام داد، میگوید این پژوهش با تحقیقات جدید درباره روند پیری و تاثیر عوامل موجود در خون همسو است؛ عواملی که ممکن است سرنخهایی درباره آنچه بهعنوان «چشمه جوانی» شناخته میشود، در اختیار دانشمندان قرار دهند.
با این حال، این پژوهش همچنان به تکرار در گروههای بزرگتر و در مراکز مختلف پیوند نیاز دارد.
پوگانیک میگوید نتایج این مطالعه نشان میدهد که شاید بتوان با پذیرش اهداکنندگان مسنتر، تعداد اندامهای قابلپیوند را افزایش داد.
امی فیدلر، جراح قلب در دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو، میگوید همچنان درباره استفاده از قلب اهداکنندگان مسن برای بیماران جوانتر تردید وجود دارد؛ زیرا نگرانیهایی درباره طول عمر این اندامها مطرح است.
گریفیت نیز میپرسد: آیا حالا استفاده از قلبهای اهداکنندگان مسنتر نه تنها برای گیرندگان مسن، بلکه برای بیماران جوان نیز افزایش خواهد یافت؛ بیمارانی که شاید بتوانند روند پیری سلولی پیشرفته یک اندام مسن را تا حدی جبران کنند؟
او میافزاید: این پژوهش میتواند استفاده از قلبهای اهداکنندگان مسنتر و احتمالا سایر اندامها را برای جوانانی که در انتظار پیوند هستند، افزایش دهد. چه مسیر شگفتانگیزی پیش روی ما است!