عصر کرد - خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها : کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در کردستان، ظرفیتی برای پیوند دین، فرهنگ و مشارکت اجتماعی هستند؛ ظرفیتی که با تقویت برنامه‌های تربیتی، گسترش فعالیت‌ها در مناطق روستایی و مرزی و همکاری نهادهای فرهنگی و مردمی می‌تواند به احیای نقش محوری مسجد در محلات و جذب نسل جوان کمک کند.
نوزدهم مهرماه برای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، یادآور بیانات راهبردی رهبر شهید است؛ رهنمودهایی که به‌عنوان نقشه راه حرکت این کانون‌ها به سوی تحقق «مسجد تراز اسلامی» مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای جایگاه مسجد در عرصه‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی تأکید دارد. این نگاه، مسجد را فراتر از یک مکان عبادی می‌بیند؛ پایگاهی که می‌تواند در کنار تقویت باورهای دینی، زمینه رشد استعدادهای فرهنگی و هنری، تربیت نسل جوان، افزایش همبستگی اجتماعی و گسترش مشارکت مردم را فراهم کند.
در این چارچوب، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های سازمان‌یافته فعالیت فرهنگی در محلات، نقشی فراتر از برگزاری برنامه‌های مناسبتی دارند. ارتباط با نوجوانان و جوانان، شناسایی استعدادها، فراهم‌کردن فرصت آموزش و فعالیت‌های هنری و پیوند دادن مسجد با خانواده‌ها و دیگر نهادهای اجتماعی، بخشی از کارکردهایی است که می‌تواند جایگاه این کانون‌ها را در زندگی روزمره مردم تقویت کند.
در استان کردستان نیز با توجه به پراکندگی جغرافیایی شهرها، روستاها و مناطق مرزی و برخورداری محلات از ظرفیت‌های متنوع فرهنگی و اجتماعی، توسعه فعالیت‌های مسجدمحور می‌تواند زمینه دسترسی گسترده‌تر مردم به برنامه‌های فرهنگی را فراهم سازد. با این حال، تحقق این هدف به فعال‌بودن ارکان مسجد، حضور روحانیون توانمند، مشارکت هیئت امنا، حمایت نهادهای فرهنگی و استفاده از توان نیروهای متخصص نیاز دارد.
در همین راستا، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالرضا پورذهبی، نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان، بر تقویت کانون‌های فرهنگی هنری و احیای نقش محوری مسجد در محلات تأکید دارد؛ علی‌اصغر دریایی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان، توسعه فعالیت‌های فرهنگی و هنری و تمرکززدایی از برنامه‌ها را ضروری می‌داند و سرهنگ اکبر اسماعیلی، فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان سنندج، بر ظرفیت مسجد در تقویت انسجام اجتماعی، مشارکت مردمی و خدمت‌رسانی محله‌محور تأکید می‌کند.
مسجد باید به کانون اثرگذار زندگی مردم در محلات تبدیل شود
نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در تربیت دینی، اجتماعی و انقلابی نسل جوان، بر ضرورت فعال‌سازی بیشتر این مراکز و بهره‌گیری هدفمند از توان آن‌ها در عرصه‌های فرهنگی و تربیتی تأکید کرده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالرضا پورذهبی با بیان اینکه استان کردستان از تعداد قابل‌توجهی کانون فرهنگی هنری مسجد برخوردار است، اظهار کرد: این کانون‌ها از ظرفیت‌های مهم موجود برای تربیت نسل جوان به شمار می‌روند و لازم است بیش از گذشته فعال و پویا شوند.
وی افزود: استفاده مؤثر از ظرفیت کانون‌های فرهنگی هنری می‌تواند زمینه تقویت برنامه‌های فرهنگی و تبلیغی و افزایش حضور نوجوانان و جوانان در مساجد را فراهم کند.
پورذهبی با تأکید بر ضرورت تحقق مسجدمحوری بیان کرد: برای تقویت نقش مسجد در محلات، باید ظرفیت‌های مرتبط با آن به‌درستی فعال شوند و زمینه حضور و مشارکت بیشتر مردم فراهم شود.
وی با اشاره به نقش امام جماعت، خادمان و هیئت امنای مساجد در جذب مردم گفت: حضور امام جماعتی آگاه، شایسته، به‌روز، فعال و وقت‌گذار، در کنار محیط مناسب مسجد و هیئت امنایی خدمتگزار، می‌تواند در جذب اهالی محله، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، مؤثر باشد.
نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان ادامه داد: هر محله از ظرفیت‌هایی مانند مدارس، آموزشگاه‌ها و خانواده‌ها برخوردار است که با برنامه‌ریزی مناسب و تعامل مؤثر با آن‌ها می‌توان نقش مسجد را در زندگی مردم پررنگ‌تر کرد.
وی خاطرنشان کرد: مسجد باید به پایگاهی اثرگذار در محله تبدیل شود و تحقق این هدف، حضور روحانیون شایسته، برنامه‌ریزی هدفمند و مشارکت فعال خادمان و هیئت امنای مساجد را می‌طلبد.
تقویت مساجد در شرایط حساس کشور
پورذهبی با اشاره به شرایط کشور و تجربه دو جنگ سنگین در کمتر از دو سال اخیر تصریح کرد: انتظار می‌رود مسئولان و نهادهای مرتبط، حمایت و تقویت مساجد و کانون‌های فرهنگی هنری را بیش از گذشته در دستور کار قرار دهند و زمینه حضور گسترده‌تر مردم در این پایگاه‌ها را فراهم کنند.
وی افزود: مجموعه‌ها و نهادهای مسئول در حوزه تبلیغ و فعالیت‌های فرهنگی باید پویاتر عمل کنند تا ظرفیت‌های مردمی مساجد در شرایط حساس کشور به شکل مؤثرتری مورد استفاده قرار گیرد.
نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان با یادآوری نقش تاریخی مساجد در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: مسجد در آن دوران یکی از کانون‌های اصلی سازمان‌دهی فعالیت‌های مردمی و پشتیبانی از رزمندگان بود و نقش مهمی در بسیج ظرفیت‌های محلات ایفا می‌کرد.
وی تأکید کرد: با تقویت مساجد، فعال‌سازی کانون‌های فرهنگی هنری و افزایش مشارکت مردم، می‌توان زمینه ایفای نقش مؤثرتر این پایگاه‌ها را در شرایط امروز فراهم کرد تا مساجد همچنان در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و مردمی اثرگذار باشند.
ظرفیت فرهنگی کردستان به مرکز استان محدود نمی‌شود
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان در گفتگو با خبرنگار مهر، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را از ظرفیت‌های مهم برای پرورش استعدادهای فرهنگی و هنری جوانان دانست و بر ضرورت تقویت فعالیت این مراکز در نقاط مختلف استان تأکید کرد.
علی‌اصغر دریایی اظهار کرد: جوانانی که در کانون‌های فرهنگی هنری مساجد حضور پیدا می‌کنند، ضمن آشنایی با مناسک و آموزه‌های دینی، فرصت ارزشمندی برای رشد و فعالیت در عرصه‌های فرهنگی و هنری به دست می‌آورند.
وی افزود: طی سال‌های گذشته تلاش شده است کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به‌عنوان یکی از بازوهای توانمند اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی تقویت شوند و امروز این کانون‌ها در بسیاری از نقاط استان فعالیت دارند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان با اشاره به فعالیت کانون‌ها در روستاها و مناطق مرزی بیان کرد: حتی در مناطقی که امکانات فرهنگی و هنری محدود است، کانون‌های مسجدی با محوریت افراد توانمند فعالیت می‌کنند و زمینه آموزش و حضور جوانان در برنامه‌های فرهنگی را فراهم می‌سازند.
دریایی ادامه داد: این مراکز می‌توانند زمینه پرورش جوانانی را فراهم کنند که در کنار برخورداری از باورها و آموزه‌های دینی، از توانمندی‌های فرهنگی و هنری نیز بهره‌مند باشند.
وی با تأکید بر اینکه ظرفیت موجود همچنان نیازمند تقویت است، گفت: تلاش ما این است که فعالیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را گسترش دهیم و خدمات بیشتری به جوانان مسجدی ارائه کنیم؛ چراکه این جوانان از سرمایه‌های ارزشمند جامعه هستند.
هم‌افزایی نهادهای فرهنگی در مسیر مسجدمحوری
دریایی با اشاره به ضرورت هماهنگی میان مجموعه‌های فعال در مساجد اظهار کرد: در استان کردستان و با محوریت نماینده ولی‌فقیه، مجموعه‌هایی از جمله کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و بخش‌های مرتبط با بسیج، نشست‌های مشترکی برای افزایش هم‌افزایی برگزار می‌کنند.
وی افزود: این نشست‌ها به‌صورت ماهانه یا فصلی برگزار می‌شود تا فعالیت مجموعه‌های مختلف هماهنگ‌تر دنبال شود و هر بخش وظایف و برنامه‌های مشخصی در مسجد داشته باشد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان تصریح کرد: هماهنگی میان این مجموعه‌ها موجب می‌شود فعالیت‌ها نظام‌مندتر پیش برود و ظرفیت‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی مسجد در کنار یکدیگر قرار گیرد.
وی در ادامه، تمرکززدایی از فعالیت‌های فرهنگی و انتقال برنامه‌ها از مرکز استان به شهرستان‌ها، شهرها و روستاها را از راهبردهای جدی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی دانست.
دریایی با بیان اینکه «کردستان فقط سنندج نیست»، خاطرنشان کرد: تلاش کرده‌ایم برنامه‌های فرهنگی و هنری را به نقاط مختلف استان منتقل کنیم؛ چراکه در مناطق روستایی، حاشیه‌ای و کم‌برخوردار نیز استعدادها و ظرفیت‌های ارزشمندی وجود دارد که باید فرصت دیده‌شدن و شکوفایی پیدا کنند.
وی با اشاره به استقبال مردم از برنامه‌های فرهنگی و هنری در مناطق مختلف استان افزود: در برخی مناطق، اشتیاق مردم برای برگزاری برنامه‌های فرهنگی بالاست و همین استقبال، ضرورت تداوم و گسترش این فعالیت‌ها را نشان می‌دهد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان تأکید کرد: استفاده از ظرفیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و همکاری مجموعه‌های مختلف می‌تواند زمینه گسترش برنامه‌های فرهنگی و هنری در سراسر استان را فراهم کند.
مسجد بستری برای تقویت مشارکت مردمی و خدمت‌رسانی محله‌محور
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان سنندج در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر جایگاه مسجد در فعالیت‌های بسیج اظهار کرد: مسجد به‌عنوان پایگاهی مورد اعتماد مردم، ظرفیت مهمی برای تقویت فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، افزایش انسجام محله‌ای و خدمت‌رسانی به شهروندان دارد.
سرهنگ اکبر اسماعیلی افزود: بسیج نیرویی مکتبی و مردمی است که فعالیت‌های خود را با الهام از آموزه‌های قرآن کریم، سنت پیامبر اسلام(ص) و تجربه تاریخی صدر اسلام دنبال می‌کند و بر همین اساس، مسجد همواره جایگاه محوری در برنامه‌های این مجموعه داشته است.
وی با اشاره به جایگاه مسجد در سیره پیامبر اسلام(ص) بیان کرد: بسیاری از امور مربوط به جامعه اسلامی در صدر اسلام در مسجد انجام می‌شد و بسیج نیز طی ۴۷ سال گذشته، با بهره‌گیری از این تجربه، مسجد را یکی از ارکان اصلی فعالیت‌های خود دانسته است.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان سنندج با یادآوری نقش مساجد در سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی گفت: فعالیت‌هایی مانند اعزام نیرو به جبهه‌ها و پشتیبانی از رزمندگان با محوریت مساجد انجام می‌شد و این پایگاه‌ها همچنان به دلیل جایگاه معنوی و اجتماعی خود می‌توانند زمینه‌ساز مشارکت مردم در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی باشند.
اسماعیلی ادامه داد: بسیج به دنبال جذب حداکثری مردم و استفاده از توان و ظرفیت آنان است و مسجد به دلیل ارتباط و احساس تعلق مردم به این مکان مقدس، یکی از بسترهای مناسب برای تحقق این هدف به شمار می‌رود.
وی تأکید کرد: مسجدمحوری پایگاه‌های بسیج و توجه به فعالیت‌های فرهنگی، دینی و مذهبی از اصول مورد توجه این مجموعه است و تلاش می‌شود برنامه‌ها متناسب با جایگاه و ظرفیت مسجد طراحی و اجرا شوند.
پیوند مسجد و بسیج؛ ظرفیت مشترک برای مدیریت بحران‌ها
اسماعیلی با اشاره به نقش مشترک بسیج و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در حمایت از مردم در شرایط بحرانی اظهار کرد: مسجد مورد توجه اقشار مختلف مردم است؛ چه افرادی که به‌صورت روزانه برای اقامه نماز در آن حضور دارند و چه کسانی که فرصت کمتری برای حضور در مسجد پیدا می‌کنند.
وی افزود: هنگامی که فعالیت‌های فرهنگی، حمایتی و خدمات‌رسانی در مسجد انجام می‌شود، مردم با اعتماد و انگیزه بیشتری برای مشارکت و ارائه کمک‌های خود وارد میدان می‌شوند.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان سنندج با اشاره به ارتباط پایگاه‌های بسیج با ارکان مساجد گفت: فرماندهان و مسئولان پایگاه‌های بسیج تلاش می‌کنند ارتباط نزدیک و مستمری با ائمه جماعات، هیئت امنای مساجد و دیگر ارکان آن داشته باشند تا تعامل با نمازگزاران و ساکنان محلات تقویت شود.
وی خاطرنشان کرد: شکل‌گیری این ارتباطات در شرایط عادی، زمینه مناسبی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی در زمان بحران و هنگام نیاز جامعه به حمایت و پشتیبانی ایجاد می‌کند.
اسماعیلی افزود: هر اندازه ارتباط میان بسیج، مساجد و مردم مستحکم‌تر باشد، امکان سازمان‌دهی مشارکت‌های مردمی و ارائه خدمات مؤثرتر نیز افزایش می‌یابد.
نیروی انسانی متخصص؛ پشتوانه فعالیت‌های فرهنگی مسجد
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان سنندج در ادامه، نیروی انسانی را یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های موجود برای تقویت فعالیت‌های فرهنگی و هنری در مساجد دانست و اظهار کرد: نیروی انسانی ارزشمندترین سرمایه هر سازمان و جامعه است و بسیج نیز از این ظرفیت برخوردار است.
وی افزود: در حوزه محلات و اقشار بسیج، نیروهای متخصص، توانمند و باتجربه‌ای حضور دارند که می‌توان از دانش و تجربه آن‌ها برای توسعه برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی مساجد بهره گرفت.
اسماعیلی با اشاره به پشتیبانی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و همراهی دستگاه‌ها و سازمان‌های مختلف با اقشار بسیج تصریح کرد: نیروی انسانی متخصص، تجربه نیروهای بسیجی، پشتیبانی سپاه و ارتباط با مجموعه‌های مختلف، در کنار جایگاه معنوی و اجتماعی مسجد، زمینه مناسبی برای افزایش همکاری‌ها و اجرای برنامه‌های مؤثرتر فراهم می‌کند.
مسجد تراز اسلامی؛ از ظرفیت‌های موجود تا مشارکت مؤثر مردم
مجموع دیدگاه‌های مسئولان فرهنگی و بسیج استان کردستان نشان می‌دهد که تحقق مسجد تراز اسلامی، علاوه بر برخورداری از برنامه‌های دینی و مناسبتی، به حضور فعال ارکان مسجد، تقویت فعالیت‌های فرهنگی و هنری، ارتباط مستمر با نسل جوان و گسترش مشارکت اجتماعی نیاز دارد.
در این مسیر، کانون‌های فرهنگی هنری می‌توانند با شناسایی استعدادهای نوجوانان و جوانان، ایجاد فرصت‌های آموزشی و هنری و پیوند دادن فعالیت‌های فرهنگی با نیازهای واقعی محلات، نقشی مؤثر در پویایی مساجد ایفا کنند.
از سوی دیگر، توسعه فعالیت‌ها در مناطق روستایی، مرزی و کم‌برخوردار و هماهنگی میان نهادهای فرهنگی، کانون‌های مسجدی و مجموعه‌های مردمی می‌تواند زمینه دسترسی عادلانه‌تر به برنامه‌های فرهنگی را فراهم سازد.
در نهایت، احیای نقش محوری مسجد زمانی محقق می‌شود که این پایگاه دینی و اجتماعی بتواند با اتکا به سرمایه انسانی، اعتماد عمومی و مشارکت مردم، به بخشی زنده و اثرگذار از زندگی محلات تبدیل شود؛ مسیری که تقویت کانون‌های فرهنگی هنری و توجه به رهنمودهای راهبردی درباره مسجد تراز اسلامی، از محورهای مهم آن به شمار می‌رود.