عصر کرد - ایسنا / پژوهشگران در یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل با بررسی وضعیت بیش از ۲۶۰۰ بیمار نشان دادند عفونت محل جراحی فیوژن ستون فقرات، در صورت حفظ ایمپلنت‌ها، لزوماً به درد و ناتوانی بیشتر در بلندمدت منجر نمی‌شود، اما خطر جوش‌نخوردن مهره‌ها، جراحی مجدد و بستری مجدد را افزایش می‌دهد.
نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد بیمارانی که پس از جراحی فیوژن ستون فقرات به عفونت محل جراحی مبتلا می‌شوند، ممکن است با وجود کنترل عفونت و حفظ ابزارهای فلزی، در بلندمدت از نظر درد و ناتوانی به نتایجی مشابه بیماران بدون عفونت دست یابند؛ با این حال، خطر بروز برخی عوارض مکانیکی و نیاز به مداخلات پزشکی بیشتر در این بیماران همچنان بالاتر است.
فیوژن ستون فقرات یا جوش‌دادن مهره‌ها، یکی از روش‌های جراحی برای درمان برخی بیماری‌های فرسایشی، تغییر شکل‌ها و دیگر مشکلات ستون فقرات است. در این روش، معمولاً از ابزارهایی مانند پیچ و میله‌های فلزی برای تثبیت مهره‌ها و فراهم‌کردن شرایط جوش‌خوردن آنها استفاده می‌شود. عفونت محل جراحی یکی از عوارض این عمل است که می‌تواند روند درمان و پیامدهای بلندمدت آن را تحت تأثیر قرار دهد.
در مواجهه با این عارضه، پزشکان در بسیاری از موارد تلاش می‌کنند با پاک‌سازی محل عفونت و تجویز آنتی‌بیوتیک، عفونت را کنترل کنند و در عین حال، با حفظ ابزارهای فلزی، ثبات و راستای ستون فقرات را نگه دارند. با این حال، پیامدهای بلندمدت این رویکرد و احتمال بروز عوارض بعدی از جمله پرسش‌های مطرح در این حوزه است.
پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری محققان بین‌المللی، برای بررسی این موضوع، مطالعات موجود را در قالب یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل ارزیابی کردند. در این پژوهش، چهار پایگاه علمی PubMed، Embase، Scopus و Web of Science تا پایان سال ۲۰۲۵ جست‌وجو شد. در نهایت، ۱۱ مطالعه شامل مجموعاً ۲۶۸۱ بیمار وارد تحلیل شدند. میانگین دوره پیگیری بیماران حدود ۳۴ ماه بود و در برخی مطالعات، پیگیری بیش از پنج سال ادامه داشت. پژوهشگران برای ارزیابی پیامدهای درمان، میزان درد کمر و پا و همچنین ناتوانی بیماران را بررسی کردند. برای سنجش شدت درد از مقیاس دیداری درد (VAS) و برای ارزیابی ناتوانی از شاخص ناتوانی اسوستری (ODI) استفاده شد.
نتایج این فراتحلیل نشان داد میان بیمارانی که پس از جراحی فیوژن ستون فقرات دچار عفونت شده بودند و بیمارانی که عفونت نداشتند، از نظر پیامدهای مربوط به درد کمر، درد پا و ناتوانی، تفاوت معناداری مشاهده نشد؛ مشروط بر اینکه ابزارهای فلزی در گروه مبتلا به عفونت حفظ شده باشند. این یافته نشان می‌دهد بروز عفونت پس از جراحی، لزوماً به معنای تجربه درد بیشتر یا عملکرد نامطلوب‌تر در بلندمدت نیست و بیمارانی که عفونت آنها به‌درستی مدیریت می‌شود، ممکن است از نظر کاهش درد و بهبود عملکرد به نتایجی مشابه بیماران بدون عفونت برسند. با این حال، بررسی عوارض ساختاری و نیاز به مداخلات پزشکی بیشتر، تصویر متفاوتی از وضعیت این بیماران ارائه کرد.
یکی از یافته‌های مهم مطالعه، افزایش احتمال جوش‌نخوردن مهره‌ها یا پسودوآرتروز (Pseudarthrosis) در بیماران مبتلا به عفونت بود. در این وضعیت، مهره‌هایی که قرار است پس از جراحی به یکدیگر جوش بخورند، به‌طور کامل به هم متصل نمی‌شوند؛ مشکلی که می‌تواند با درد، ناپایداری ستون فقرات و نیاز به جراحی مجدد همراه باشد. بر اساس نتایج فراتحلیل، شانس بروز پسودوآرتروز در بیماران مبتلا به عفونت که ابزارهای جراحی آنها حفظ شده بود، حدود ۲.۹۵ برابر بیماران بدون عفونت گزارش شد. همچنین، شانس انجام جراحی مجدد، به‌استثنای عمل‌هایی که صرفاً برای پاک‌سازی عفونت انجام می‌شوند، در گروه مبتلا به عفونت حدود ۳.۳ برابر بیشتر بود.
احتمال بستری مجدد برنامه‌ریزی‌نشده نیز در این بیماران افزایش داشت. با این حال، پژوهشگران خاطرنشان کردند که در برخی پیامدهای مکانیکی، تفاوت قابل‌توجهی میان نتایج مطالعات وجود داشت؛ از این رو، تفسیر یافته‌ها باید با احتیاط انجام شود. در مقابل، در میزان بروز کیفوز محل اتصال مهره‌ها به بخش‌های مجاور ستون فقرات (PJK)، تفاوت معناداری میان دو گروه مشاهده نشد. به گفته پژوهشگران، نتایج این مطالعه نشان می‌دهد ارزیابی موفقیت درمان عفونت پس از جراحی ستون فقرات نباید صرفاً به میزان کاهش درد یا بهبود عملکرد بیمار محدود شود.
ممکن است علائم بیمار پس از درمان عفونت بهبود یابد، اما همچنان خطر بروز عوارضی مانند جوش‌نخوردن مهره‌ها، جراحی مجدد و بستری مجدد وجود داشته باشد. از این رو، بررسی وضعیت جوش‌خوردن مهره‌ها و پایداری ستون فقرات در کنار ارزیابی علائم بالینی، اهمیت دارد. پژوهشگران همچنین بر ضرورت استانداردسازی تعاریف عفونت، زمان‌بندی ارزیابی پیامدهای درمان و شیوه گزارش عوارض مکانیکی در مطالعات آینده تأکید کردند تا امکان مقایسه دقیق‌تر نتایج پژوهش‌ها فراهم شود.
این مطالعه با مشارکت پژوهشگرانی از جمله محققان دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه فلوریدای جنوبی انجام شده و در سال ۲۰۲۶ در Journal of Spine Surgery به چاپ رسیده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد کنترل عفونت و بهبود درد پس از جراحی فیوژن ستون فقرات، به‌تنهایی برای اطمینان از موفقیت بلندمدت درمان کافی نیست و ارزیابی عوارض ساختاری و نیاز احتمالی به مداخلات بعدی نیز باید در پیگیری این بیماران مورد توجه قرار گیرد.