شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵
علمی

کاوشگر وویجر ۱ همزمان با رسیدن به فاصله یک روز نوری، دچار اختلالی تازه شد

کاوشگر وویجر ۱ همزمان با رسیدن به فاصله یک روز نوری، دچار اختلالی تازه شد
عصر کرد - زومیت/ وویجر ۱ با رسیدن به فاصله یک روز نوری از زمین رکوردی تازه ثبت کرد؛ اما همزمان بروز یک اختلال به توقف ارسال داده‌های علمی این کاوشگر ۴۹ ساله منجر شد. ...
  بزرگنمايي:

عصر کرد - زومیت / وویجر ۱ با رسیدن به فاصله یک روز نوری از زمین رکوردی تازه ثبت کرد؛ اما همزمان بروز یک اختلال به توقف ارسال داده‌های علمی این کاوشگر ۴۹ ساله منجر شد.
فضاپیمای وویجر ۱ ناسا با رسیدن به فاصله‌ی یک روز نوری از خانه، نقطه عطفی تاریخی را رقم زده است. این فضاپیما اکنون آن‌قدر از زمین فاصله گرفته که ارسال و دریافت یک پیام میان آن و مرکز کنترل، ۴۸ ساعت طول می‌کشد. اما قدیمی‌ترین کاوشگر فعال اعماق فضا هم‌زمان با ثبت این رکورد، با اختلالی تازه مواجه شده است که مانع از ارسال داده‌های علمی‌اش به زمین می‌شود.
وویجر ۱ روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۶ به وقت ایران، به فاصله یک روز نوری از زمین رسید. این کاوشگر اکنون تقریباً ۲۵٫۹ میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارد؛ به‌طوری‌که سیگنال‌های رادیویی، حتی با سرعت نور، برای رسیدن به آن به ۲۴ ساعت زمان نیاز دارند. دریافت پاسخ نیز ۲۴ ساعت دیگر طول می‌کشد؛ بنابراین هر ارتباط رفت‌وبرگشتی با وویجر ۱ اکنون دو روز کامل زمان می‌برد.خ
این تأخیر در برقراری ارتباط روز به روز بیشتر هم می‌شود و رفع هر مشکل را ساده را بیش از پیش دشوار می‌کند.
سیگنال برقرار است، اما داده‌ای دریافت نمی‌شود
در بحث ارتباطات، ناسا خبر خوبی ندارد. درست زمانی که فضاپیما در آستانه ثبت رکورد یک روز نوری بود، ارسال اطلاعات علمی را متوقف کرد. روز ۱۴ نوامبر، یکی از آنتن‌های شبکه فضای دوردست ناسا (DSN) در کانبرای استرالیا، روی وویجر ۱ قفل شد تا داده‌هایی را دریافت کند که کاوشگر تقریباً یک روز قبل به زمین ارسال کرده بود.
متأسفانه هرچند آنتن، سیگنال حامل را از فضاپیما دریافت کرد و نشان داد تجهیزات مخابراتی آن همچنان کار می‌کنند، این سیگنال هیچ داده علمی یا مهندسی‌ای در خود نداشت.
هنوز نباید تصور کنیم که وویجر ۱ از فاصله یک روز نوری، با ما خداحافظی کرده است
ناسا در به‌روزرسانی وضعیت مأموریت توضیح داد: «وجود سیگنال حامل بدین معناست که کامپیوتر کنترل وضعیت و جهت‌گیری وویجر ۱ وظیفه خود را برای حفظ جهت فضاپیما به‌سمت زمین انجام می‌دهد و آنتن و تجهیزات مخابراتی آن نیز همچنان فعال هستند.»
سازمان فضایی آمریکا افزود: «نبود داده‌ها نشان می‌دهد که مشکل احتمالاً به کامپیوتر فضاپیما مربوط است که وظیفه جمع‌آوری داده‌ها از بخش‌های مختلف فضاپیما، ازجمله ابزارهای علمی و تبدیل آن‌ها به قالب مناسب برای ارسال به زمین را برعهده دارد.»
این وقفه در ارتباطات بدین معناست که تشخیص علت مشکلات ممکن است هفته‌ها یا حتی بیشتر طول بکشد. بااین‌حال، چنین اتفاقی بی‌سابقه نیست؛ بنابراین هنوز نباید تصور کنیم که وویجر ۱ از فاصله یک روز نوری، با ما خداحافظی کرده است.
اختلال در ارتباطات مشکلی تازه نیست
در سال ۲۰۲۳، فضاپیما با مشکل مشابهی مواجه شد؛ زمانی که شروع به ارسال الگوهای تکراری و بی‌فایده‌ای از صفرها و یک‌ها کرد. این وضعیت شش ماه ادامه داشت تا ناسا سرانجام توانست مشکل را برطرف کند. آن زمان، تأخیر یک‌طرفه‌ی ارتباط با فضاپیما ۲۲٫۵ ساعت بود.
ناسا در بیانیه‌ای در آن زمان توضیح داد: «تیم ماموریت سرانجام مشخص کرد که مشکل از بخش کوچکی از حافظه خراب در زیرسامانه داده‌های پرواز، یکی از سه کامپیوتر فضاپیما، ناشی می‌شود.»
تجربه‌ای که ناسا از آن مشکلات به دست آورد، اکنون در تلاش برای رفع اختلال جدید به کار گرفته می‌شود. همچنین تیم مأموریت کاملاً بدون سرنخ نیست و نشانه‌هایی از علت احتمالی مشکل در اختیار دارد.
در ۱۸ اکتبر امسال نیز ناسا حدود ۴۸ ساعت ارتباط خود را با وویجر ۱ به‌طور کامل از دست داد؛ اما فضاپیما بدون هیچ مداخله‌ای از سوی آژانس فضایی، دوباره شروع به برقراری ارتباط کرد. تیم ماموریت اکنون در حال بررسی این موضوع است که آیا اختلال جدید با آن وقفه ارتباطی مرتبط است یا خیر.
متأسفانه، هنوز علت دقیق آن اتفاق قبلی را هم نمی‌دانیم. تیم مأموریت اواخر اکتبر نوشت: «بررسی‌ها نشان می‌دهد که یکی از مجموعه‌های پیشرانه‌ها از مدار خارج و سیستم‌های پشتیبان جایگزین آن‌ها فعال شده‌اند. این جابه‌جایی به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شده است که اگر کامپیوترهای فضاپیما هرگونه ایرادی در پیشرانه‌های فعال تشخیص دهند، به‌طور خودکار انجام شود.»
به‌گفته‌ی ناسا: «این واکنش خودکار، حفاظت در برابر خطا نام دارد. این سازوکار فضاپیما را در وضعیت ایمن یا پایدار قرار می‌دهد و فعالیت‌های عادی آن را متوقف می‌کند تا مهندسان فرصت داشته باشند مشکل را تشخیص دهند و برای رفع آن اقدام کنند.»
از آنجایی که سیگنال حامل همچنان فعال است، ناسا تأیید می‌کند که وویجر ۱ از مرز یک روز نوری گذر کرده است. با توجه به اینکه مسیر و سرعت کاوشگر مشخص است، می‌توان با اطمینان گفت که وویجر ۱ این مرز را پشت سر گذاشته؛ هرچند دریافت تأییدیه رسمی نیز خالی از لطف نخواهد بود.


نظرات شما