عصر کرد - زومیت / در آزمایش داروی جدید سرطان لوزالمعده، رشد تومورها در ۹۰ درصد بیماران متوقف شد و در برخی موارد، نشانههای سرطان در تصاویر پزشکی کاملاً ناپدید شدند.
پژوهشگران از نتایج امیدوارکنندهی روش درمانی جدیدی برای سرطان لوزالمعده خبر دادهاند که میتواند به افزایش طول عمر مبتلایان به یکی از مرگبارترین انواع سرطان کمک کند.
در رویکرد تازه، داروی خوراکی داراکسونراسیب (Daraxonrasib) همراه با شیمیدرمانی استفاده میشود. نتایج اولیه نشان میدهد که ترکیب این درمانها میتواند تومورها را به میزان چشمگیری کوچک کند و حتی در برخی بیماران، نشانههای قابلمشاهدهی سرطان را از بین ببرد.
در کارآزمایی بالینی، ۶۱ بیمار مبتلا به سرطان لوزالمعدهی متاستاتیک، یعنی سرطانی که به دیگر بخشهای بدن گسترش یافته است، تحت درمان قرار گرفتند. رشد تومورها در حدود ۹۰ درصد بیماران مهار شد و بیش از ۶۰ درصد آنها به درمان پاسخ دادند. در حدود ۸ درصد شرکتکنندگان نیز تومورها بهاندازهای کوچک شدند که دیگر در تصاویر سیتیاسکن قابلشناسایی نبودند.
متخصصان نتایج مطالعه را یکی از امیدوارکنندهترین پیشرفتهای چند دههی اخیر در درمان سرطان لوزالمعده میدانند. بااینحال، ناپدیدشدن تومور در تصویربرداری لزوماً به معنای درمان قطعی سرطان نیست و هنوز مشخص نیست اثر درمان تا چه مدت ادامه خواهد داشت.
نتایج امیدوارکننده در یکی از مرگبارترین سرطانها
سرطان لوزالمعده از سرطانهایی است که معمولاً در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشود و درمان آن دشوار است. در مواردی که بیماری به سایر اندامها گسترش پیدا کرده باشد، نرخ بقای پنجساله بسیار پایین است و براساس آمار، به حدود سه درصد میرسد.
ترکیب داروی داراکسونراسیب با شیمیدرمانی توانست رشد تومورهای سرطان پیشرفتهی لوزالمعده را در ۹۰ درصد بیماران متوقف کند
در مطالعهی جدید، بیماران داراکسونراسیب را همراه با دو داروی شیمیدرمانی «جمسیتابین» و «نابپاکلیتاکسل» دریافت کردند. داراکسونراسیب بهصورت قرص خوراکی و داروهای شیمیدرمانی بهشکل تزریقی تجویز شدند.
بهگزارش گاردین، نتایج نشان داد که حدود ۶۰٫۷ درصد بیماران پاسخ قابلاندازهگیری به درمان داشتند؛ به این معنا که اندازهی تومورهایشان براساس معیارهای ارزیابی سرطان کاهش یافته بود. در ۸٫۲ درصد بیماران نیز پاسخ کامل در تصویربرداری ثبت شد و دیگر نشانهای از تومورهای قابلاندازهگیری دیده نمیشد.
یکی دیگر از یافتههای مهم مطالعه به طول عمر بیماران مربوط میشود. یک سال پس از آغاز درمان، ۷۶٫۶ درصد شرکتکنندگان همچنان زنده بودند. این در حالی است که نرخ بقای یکساله در برخی از بیماران مبتلا به سرطان پیشرفتهی لوزالمعده که تنها شیمیدرمانی دریافت میکنند، معمولاً حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد گزارش شده است.
البته مقایسهی این ارقام بهتنهایی برتری قطعی روش جدید را ثابت نمیکند؛ زیرا مطالعهی ۶۱ نفره گروه کنترل همزمان نداشت. برای مشخصشدن میزان تأثیر افزودن داراکسونراسیب به شیمیدرمانی، پژوهشگران باید نتایج آن را در کارآزماییهای بزرگتر و کنترلشده بررسی کنند.
میانهی مدت پیگیری بیماران در مطالعه به حدود ۱۸ ماه رسید. در این مدت، برخی بیماران همچنان پاسخ درمانی خود را حفظ کردند. پژوهشگران امیدوارند پیگیری طولانیتر نشان دهد که آیا میتوان بیماری را برای سالها مهار کرد یا خیر.
داراکسونراسیب چگونه رشد سلولهای سرطانی را مهار میکند؟
داراکسونراسیب دارویی هدفمند است که فعالیت گروهی از پروتئینها به نام RAS را مهار میکند. این پروتئینها مانند کلیدهایی مولکولی عمل میکنند و پیامهای مربوط به رشد و تقسیم سلولها را انتقال میدهند.
در بیش از ۹۰ درصد موارد سرطان لوزالمعده، جهشهایی در ژنهای خانوادهی RAS وجود دارد که باعث میشوند پیام رشد سلولها بهطور غیرطبیعی فعال بماند. درنتیجه، سلولهای سرطانی بدون کنترل تکثیر میشوند.
در حدود هشت درصد بیماران، تومورها بهاندازهای کوچک شدند که دیگر در تصاویر سیتیاسکن قابلشناسایی نبودند
داراکسونراسیب با مهار شکل فعال پروتئین RAS، تلاش میکند پیامهای محرک رشد سرطان را قطع کند. پژوهشگران امیدوارند ترکیب این دارو با شیمیدرمانی بتواند سلولهای سرطانی را از دو مسیر متفاوت هدف قرار دهد و اثر درمان را افزایش دهد.
ازآنجاکه جهشهای مرتبط با RAS در برخی سرطانهای ریه، سرطان روده و مجاری صفراوی نیز دیده میشوند، احتمال کاربرد این دارو برای درمان سرطانهای دیگر هم مطرح شده است. بااینحال، اثربخشی آن برای هر بیماری باید در کارآزماییهای مستقل بررسی شود.
داروی جدید پیشتر مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا را دریافت کرده است
داراکسونراسیب دیگر دارویی کاملاً آزمایشی نیست. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در اوت ۲۰۲۶ و کمیسیون اروپا در نوامبر همان سال، استفاده از آن را برای گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان پیشرفتهی لوزالمعده تأیید کردند.
در کارآزمایی پیشین، میانهی بقای بیماران دریافتکنندهی داراکسونراسیب به ۱۳٫۲ ماه رسید؛ به این معنا که نیمی از بیماران دستکم تا این مدت زنده ماندند. این رقم برای گروه دریافتکنندهی شیمیدرمانی ۶٫۷ ماه بود. بااینحال، استفاده از دارو همراه با شیمیدرمانی بهعنوان نخستین روش درمان سرطان متاستاتیک، همچنان در مرحلهی آزمایش بالینی قرار دارد.